شیشه‌های ساختمانی فقط از نظر ظاهر با یکدیگر تفاوت ندارند. نوع فرآوری، تعداد لایه‌ها، ساختار شیشه و پوشش‌های استفاده‌شده می‌توانند روی ایمنی، عایق صوتی و حرارتی، کنترل نور، حریم خصوصی و کاربرد نهایی تأثیر بگذارند.
از رایج‌ترین انواع شیشه ساختمانی می‌توان به شیشه فلوت، سکوریت، لمینت، دوجداره، مات، رفلکس، رنگی و Low-E اشاره کرد.
نکته مهم این است که بعضی از این دسته‌ها می‌توانند با یکدیگر ترکیب شوند؛ برای مثال یک شیشه دوجداره می‌تواند از شیشه سکوریت، لمینت یا Low-E ساخته شود.
انواع شیشه ساختمانی در یک نگاه
| نوع شیشه | ویژگی اصلی | کاربرد رایج |
|---|---|---|
| فلوت | شیشه پایه و معمولی | پنجره، تولید سایر شیشه‌ها |
| سکوریت | مقاومت بیشتر | درب، پارتیشن، دوردوشی |
| لمینت | حفظ قطعات پس از شکست | نرده، جان‌پناه، سقف |
| دوجداره | عایق حرارتی و صوتی | پنجره |
| مات | محدود کردن دید | حمام، پارتیشن |
| رفلکس | بازتاب بخشی از نور | پنجره، نما |
| Low-E | کاهش انتقال حرارت | پنجره، نما |
| رنگی | ظاهر و عبور نور متفاوت | نما، دکوراسیون |
1- شیشه فلوت یا شیشه معمولی
شیشه فلوت یا Float Glass پایه بسیاری از شیشه‌های ساختمانی است. این شیشه طی فرآیندی تولید می‌شود که سطحی صاف و یکنواخت ایجاد می‌کند و سپس می‌تواند برای تولید شیشه‌های سکوریت، لمینت، دوجداره، رنگی و سایر مدل‌ها فرآوری شود.
شیشه فلوت خام در صورت شکست ممکن است به قطعات بزرگ و تیز تبدیل شود؛ بنابراین برای فضاهایی که احتمال برخورد انسان یا سقوط شیشه وجود دارد، معمولاً شیشه‌های ایمن‌تر بررسی می‌شوند.
کاربرد: پنجره‌های ساده، شیشه‌های داخلی کم‌ریسک و ماده اولیه تولید انواع شیشه فرآوری‌شده.
2- شیشه سکوریت
شیشه سکوریت یا Tempered Glass نوعی شیشه حرارت‌دیده است که نسبت به شیشه معمولی هم‌ضخامت مقاومت مکانیکی و حرارتی بیشتری دارد.
مهم‌ترین ویژگی آن رفتار هنگام شکست است. شیشه سکوریت در صورت شکستن به تعداد زیادی قطعه کوچک‌تر تبدیل می‌شود و خطر ایجاد قطعات بزرگ و تیز نسبت به شیشه فلوت کاهش پیدا می‌کند.
به همین دلیل در فضاهایی که احتمال ضربه یا برخورد بیشتر است استفاده زیادی دارد.
کاربردهای رایج:
- درب شیشه‌ای
- پارتیشن شیشه‌ای
- دوردوشی
- جام بالکن
- بعضی پنجره‌ها
- میز و شلف شیشه‌ای
نکته مهم: شیشه سکوریت پس از فرآیند حرارتی دیگر قابل برش و سوراخ‌کاری نیست.
3- شیشه لمینت
شیشه لمینت از دو یا چند لایه شیشه تشکیل شده که توسط یک لایه میانی مانند PVB یا EVA به یکدیگر متصل می‌شوند.
مزیت اصلی لمینت، رفتار آن پس از شکست است. اگر شیشه بشکند، قطعات معمولاً به لایه میانی متصل باقی می‌مانند و احتمال خالی شدن ناگهانی دهانه کاهش پیدا می‌کند.
به همین دلیل در نقاطی که حفظ شیشه بعد از شکست اهمیت زیادی دارد، لمینت گزینه مهمی است.
کاربرد:
- نرده و جان‌پناه شیشه‌ای
- سقف شیشه‌ای
- نما
- پنجره‌های دارای الزامات ایمنی
- پروژه‌های خاص صوتی یا امنیتی
شیشه لمینت می‌تواند از لایه‌های شیشه سکوریت نیز ساخته شود.
برای بررسی دقیق تفاوت این دو ساختار می‌توانید مقاله تفاوت شیشه لمینت و سکوریت را ببینید.
4- شیشه دوجداره و چندجداره
شیشه دوجداره از دو پنل شیشه تشکیل می‌شود که با یک اسپیسر از یکدیگر فاصله دارند و فضای بین آن‌ها به‌صورت کنترل‌شده آب‌بندی می‌شود.
در ساختارهای مناسب ممکن است از گازهایی مانند آرگون نیز در فضای بین دو شیشه استفاده شود.
مهم‌ترین هدف شیشه دوجداره کاهش انتقال حرارت و صدا نسبت به شیشه تک‌لایه است.
نکته مهم این است که «دوجداره» نوع شیشه پایه را مشخص نمی‌کند. هر یک از لایه‌ها می‌توانند فلوت، سکوریت، لمینت، Low-E یا رنگی باشند.
کاربرد اصلی: پنجره‌های مسکونی، اداری و تجاری.
شیشه سه‌جداره نیز از سه لایه شیشه و دو فضای عایق تشکیل می‌شود، اما بهتر بودن آن در تمام پروژه‌ها قطعی نیست و باید با توجه به اقلیم، نیاز صوتی و ساختار پنجره انتخاب شود.
5- شیشه مات
شیشه مات نور را عبور می‌دهد اما دید مستقیم را محدود می‌کند.
این ویژگی باعث شده برای فضاهایی که هم نور و هم حریم خصوصی مهم است، کاربرد زیادی داشته باشد.
مات شدن شیشه می‌تواند با روش‌های مختلف انجام شود؛ از جمله:
- اسیدشور
- سندبلاست
- فیلم مات
- چاپ
- فناوری هوشمند مات‌شونده
کاربرد: حمام، سرویس بهداشتی، پارتیشن، اتاق جلسات و بعضی پنجره‌ها.
6- شیشه رفلکس
شیشه رفلکس دارای پوششی است که بخشی از نور و تابش را بازتاب می‌دهد و ظاهر آینه‌ای‌تری نسبت به شیشه شفاف دارد.
میزان بازتاب، عبور نور و عملکرد حرارتی به نوع پوشش و مشخصات همان شیشه بستگی دارد.
یکی از نکات مهم درباره شیشه رفلکس این است که حریم خصوصی آن همیشه یکسان نیست. در طول روز، زمانی که بیرون روشن‌تر از داخل است، دید به داخل کاهش پیدا می‌کند؛ اما در شب و با روشن شدن فضای داخلی این وضعیت می‌تواند برعکس شود.
کاربرد: نما و بعضی پنجره‌های ساختمانی.
7- شیشه Low-E
Low-E مخفف Low Emissivity است.
روی این شیشه پوشش بسیار نازکی قرار می‌گیرد که می‌تواند انتقال بخشی از انرژی حرارتی را کاهش دهد و در عین حال اجازه عبور نور مرئی را بدهد.
شیشه Low-E معمولاً به‌عنوان بخشی از ساختار شیشه دوجداره یا چندجداره استفاده می‌شود و برای ساختمان‌هایی که عملکرد انرژی اهمیت دارد کاربرد بیشتری دارد.
کاربرد: پنجره‌های دوجداره، نمای شیشه‌ای و ساختمان‌های کم‌مصرف.
8- شیشه رنگی
شیشه رنگی در طیف‌های مختلفی مانند دودی، برنز، سبز و آبی تولید می‌شود.
بسته به نوع شیشه، رنگ می‌تواند در ساختار خود شیشه ایجاد شده باشد یا از طریق فرآوری‌های دیگر ایجاد شود.
شیشه‌های رنگی علاوه بر جلوه ظاهری می‌توانند میزان عبور نور و تابش را تغییر دهند.
یکی از مدل‌های رایج، شیشه برنز است که در مقاله شیشه برنز چیست؟ به‌صورت جداگانه بررسی شده است.
9- شیشه مشجر
شیشه مشجر دارای طرح یا بافتی است که باعث کاهش دید مستقیم می‌شود اما همچنان نور را عبور می‌دهد.
برخلاف شیشه مات که سطح آن می‌تواند با فرآوری مات شود، در بسیاری از شیشه‌های مشجر، نقش و بافت در فرآیند تولید خود شیشه ایجاد می‌شود.
کاربرد: درب داخلی، حمام، پنجره‌های تزئینی و فضاهایی با نیاز به حریم خصوصی.
10- شیشه چاپی
روی شیشه چاپی می‌توان طرح، رنگ، لوگو یا الگو اجرا کرد.
بسته به فناوری، چاپ می‌تواند دیجیتال یا سرامیکی باشد و از نظر دوام و کاربرد تفاوت داشته باشد.
این شیشه بیشتر در معماری داخلی، پارتیشن، فضاهای تجاری و بعضی نماهای سفارشی استفاده می‌شود.
11- شیشه اسپندرال
شیشه اسپندرال یک شیشه غیرشفاف است که بیشتر در نمای ساختمان و سیستم‌های کرتین‌وال برای پوشاندن بخش‌هایی مانند تیر، سقف و تجهیزات پشت نما استفاده می‌شود.
هدف اسپندرال ایجاد یک ظاهر یکپارچه در نمای شیشه‌ای است، نه ایجاد دید به داخل ساختمان.
این شیشه نباید با لاکوبل که بیشتر کاربرد دکوراتیو داخلی دارد یکی در نظر گرفته شود.
12- شیشه هوشمند مات شونده
شیشه هوشمند مات‌شونده می‌تواند با فرمان الکتریکی بین حالت مات و شفاف تغییر وضعیت دهد.
یکی از فناوری‌های رایج در این حوزه PDLC است که بیشتر برای کنترل حریم خصوصی استفاده می‌شود.
کاربرد: اتاق جلسه، پارتیشن اداری، مراکز درمانی و پروژه‌های هوشمند.
برای جزئیات بیشتر راهنمای شیشه هوشمند مات‌شونده را ببینید.
بهترین شیشه برای پنجره کدام است؟
برای تمام پنجره‌ها یک شیشه مشخص را نمی‌توان بهترین دانست.
در پنجره‌های معمولی ساختمان، استفاده از ساختار دوجداره رایج است؛ اما نوع شیشه‌های داخل این ساختار باید بر اساس نیاز پروژه انتخاب شود.
اگر کاهش اتلاف انرژی مهم باشد، شیشه Low-E می‌تواند بررسی شود.
اگر ایمنی اهمیت بیشتری دارد، ممکن است استفاده از سکوریت یا لمینت لازم باشد.
در مناطق شلوغ نیز نوع و ضخامت شیشه، فاصله بین لایه‌ها و ساختار دوجداره یا لمینت روی عملکرد صوتی اثر دارند.
برای هر کاربرد چه شیشه‌ای مناسب‌تر است؟
| کاربرد | شیشه مناسب |
|---|---|
| پنجره | دوجداره، Low-E، سکوریت یا لمینت |
| درب شیشه‌ای | سکوریت یا لمینت |
| پارتیشن | سکوریت، مات، هوشمند |
| دوردوشی | سکوریت |
| نرده و جان‌پناه | لمینت یا سکوریت‌لمینت |
| نما | دوجداره، لمینت، Low-E، اسپندرال |
| فضای خصوصی | مات، مشجر، هوشمند |
این جدول یک راهنمای عمومی است و نوع نهایی شیشه باید با توجه به ابعاد، سیستم نصب و شرایط همان پروژه مشخص شود.
هنگام انتخاب شیشه ساختمانی به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب شیشه فقط بر اساس ظاهر یا قیمت مناسب نیست.
این موارد باید بررسی شوند:
- محل نصب
- احتمال برخورد انسان با شیشه
- ارتفاع و ابعاد پنل
- نیاز به عایق صوتی
- نیاز به عایق حرارتی
- میزان نور طبیعی موردنیاز
- حریم خصوصی
- نوع فریم و سیستم نصب
- رفتار مورد انتظار شیشه پس از شکست
در بسیاری از پروژه‌ها بهترین نتیجه از ترکیب چند فناوری به دست می‌آید؛ برای مثال شیشه دوجداره‌ای که یکی از لایه‌های آن Low-E یا لمینت است.
جمع بندی
انواع شیشه ساختمانی را نمی‌توان فقط بر اساس ظاهر دسته‌بندی کرد. شیشه فلوت پایه بسیاری از محصولات است، سکوریت برای افزایش مقاومت و کاهش خطر شکست استفاده می‌شود، لمینت یکپارچگی بیشتری پس از شکست ایجاد می‌کند و شیشه دوجداره یا Low-E برای بهبود عملکرد حرارتی و صوتی به کار می‌روند.
در کنار آن‌ها شیشه‌های مات، رفلکس، رنگی، مشجر، اسپندرال و هوشمند برای نیازهای خاص معماری و طراحی استفاده می‌شوند.
بهترین شیشه، مدلی نیست که بیشترین قیمت یا بیشترین ویژگی را داشته باشد؛ مدلی است که با محل استفاده، سطح ایمنی، شرایط اقلیمی و نوع سیستم اجرایی هماهنگ باشد.
